Voorloper in eigentijds Onderwijs

Tegenover het station van Venray staat een gloednieuw knalrood schoolgebouw. Het is één van de achttien locaties die beroepsopleider Gilde Opleidingen in Noord- en Midden-Limburg rijk is. In deze inspirerende, unieke leeromgeving leiden zo’n 80 medewerkers ruim 1.100 jongeren op om later te gaan werken in de sectoren Zorg, Welzijn, Detail Handel, Economie en Ict. Alles draait er om het competentiegericht leren. Hier geen ouderwetse lange gangen met links en rechts klaslokalen, maar transparant halfopen leer- en lesgebieden. Volledig ingericht om het competentiegericht leren zo effectief en efficiënt mogelijk te faciliteren.

Competentiegericht leren binnen de Organisatie

Marcel Spoler is waarnemend hoofd Innovatie & Kwaliteit bij Gilde Opleidingen en ‘trekker’ van het competentiegericht leren binnen de organisatie. “Het ministerie van Onderwijs wil competentiegericht onderwijs voor alle mbo’s verplicht stellen omdat deze didactiek beter aansluit op de beroepspraktijk. Het zorgt ervoor dat we betere starters voor de arbeidsmarkt afleveren. Bij het competentiegericht leren staan drie onderdelen centraal: voldoende kennis, voldoende vaardigheden en een goede beroepshouding. Die drie onderdelen moeten we in samenhang bij de leerling ontwikkelen en in een mix van onderwijsactiviteiten aanbieden. Dat is nieuw ten opzichte van de traditionele manier van leren en stelt dus andere eisen aan de leeromgeving. Wat ook nieuw is, is dat het competentiegerichtleren gericht is op het individu in plaats van op de klas. Dus hier geen klassementoren meer, maar trajectbegeleiders die elk als een soort personal coach zo’n 25 leerlingen begeleiden en volgen tijdens hun gehele opleiding. Docenten heten nu leerbegeleiders en leerling zijn deelnemers geworden.

Persoonlijk Ontwikkelingsplan

Elke deelnemer heeft een persoonlijk ontwikkelingsplan. Er zijn dan ook geen vaste lesroosters, het dagprogramma verschilt per deelnemer. De theorie wordt zowel klassikaal als een-op-een overgedragen, al dan niet geïntegreerd in praktijksituaties. Dit vraagt om een andere organisatie, een andere mentaliteit van het management en de docenten én om een ander gebouw. Competentiegericht leren kan wel in oude gebouwen, maar je loopt letterlijk en figuurlijk tegen muurtjes aan.

Interactief proces dat Creëert

“Verschillende locaties waren aan vernieuwing toe. We wilden het competentiegericht leren hierin integreren. Tijdens onze oriëntatie kwamen we terecht bij Veldhoen + Company. In een interactief proces met directie, management en docenten hielpen ze ons met het tastbaar maken van het toekomstige leer- en werkconcept vanuit het perspectief van de leerling, medewerker en de organisatie. Ze stelden ons ogenschijnlijk simpele vragen: wat we dachten te gaan doen binnen dat competentiegericht onderwijs. Wat dat betekent voor de onderwijsactiviteiten, voor de samenwerking, voor de leeromgeving, de vakken, de ICT, de planning, het management… Die sessies waren op zich al een openbaring. Na verschillende bijeenkomsten waarin we onze visie op onderwijs met elkaar hebben verdiept, ontstond een blauwdruk van onze nieuwe leer- en werkomgeving waarin we het competentiegericht leren in optima forma konden faciliteren. Onze toekomstige activiteiten werden vertaald naar een nieuw leer- en werkconcept met daarin de beschrijving van de veranderstappen, indelingsprincipes voor het gebouw en een programma van eisen voor de ICT.”

Gebouw fungeert als een Hefboom

“De transparantie in ons schoolgebouw in Venray is uniek voor Nederland. In het gebouw zijn diverse praktijksituaties nagebootst. Hierdoor kan de praktijk direct gerelateerd worden aan de theorie en sociale vaardigheden. Met alleen het gebouw zijn we er natuurlijk nog niet. Competentiegericht leren vergt samenwerking. Docenten, nu leerbegeleiders genoemd, moeten de leerlingen, nu deelnemers genoemd, loslaten en dat zijn ze niet gewend. Een enorme omschakeling. Vroeger zaten docenten alleen met een groep leerlingen in een lokaal. Nu werken leerbegeleiders en deelnemers in een open ruimte, zonder eigen werkplek, min of meer in een etalage.

Ze moeten meer dan voorheen met de andere onderwijsgevenden afstemmen. Hun werk wordt meer tijd- en plaatsgebonden, want ze moeten er zijn als deelnemers hen nodig hebben. Hun tijdsbesteding verschuift van het voorbereiden van lessen naar het beoordelen van de leeractiviteiten van leerlingen. Veldhoen + Company begeleidde de verandering in werken. Ze legden uit, lichtten toe, leidden ambassadeurs op, coachten het management, ontwikkelden samen met ons een werkstijlgids, faciliteerden workshops over gedrag en het geven van feedback etc. En ze hielden de door ons vastgestelde uitgangspunten op ieders netvlies, zodat niemand van het pad afliep. Op de oude locatie is al veel geoefend. Begin 2010 trokken we in het nieuwe gebouw. En je zag dat de werkomgeving de nieuwe manier van leren en werken versnelde. Het gebouw fungeert als een hefboom voor het competentiegericht leren. Voor een paar collega’s is het nog steeds wennen, maar het grootste deel zou niet meer naar de oude situatie terug willen. Voor deelnemers is het een gegeven. Ze komen hier binnen en gaan aan de slag.”

Trots

“Dit hele proces heeft mij volledig andere inzichten gegeven over hoe je onderwijs goed kunt faciliteren. Het gebouw draagt maximaal bij aan onze visie op onderwijs. Het heeft ons een gebouw gebracht waar ik trots op ben, omdat de mensen genieten en er graag in werken. Ik ben dan ook benieuwd naar de opkomst tijdens onze open dag. Het kan niet anders dan dat dit gebouw leidt tot meer aanmeldingen.”

Publicatiegegevens:
Tekst: 2010

Nederland Meer weten? Neem contact op met
+31 6 29 53 31 34 sheila@veldhoencompany.com